Gigafabryka AI w Polsce: rząd obiecuje specustawę, by zachęcić firmy do startu w przetargu

Wiceminister cyfryzacji Dariusz Standerski zapowiedział w rozmowie z Polską Agencją Prasową, że jeśli Komisja Europejska zaakceptuje polski projekt gigafabryki sztucznej inteligencji, rząd może przygotować specustawę skracającą procedury administracyjne związane z uruchomieniem centrum mocy obliczeniowej.

Warunkowość jest tu istotna. Nie chodzi o ustawę, która ma pomóc wygrać przetarg, lecz o obietnicę uproszczeń po jego rozstrzygnięciu — mającą przekonać polskie firmy, że zdążą z realizacją, i skłonić je do zawiązania konsorcjum.

O co toczy się gra

Gigafabryki AI to największy europejski program infrastrukturalny dotyczący sztucznej inteligencji. Komisja Europejska planuje uruchomienie siedmiu takich obiektów na terenie Wspólnoty, przeznaczonych do trenowania i rozwoju najbardziej wymagających modeli.

Obiekt zlokalizowany w Polsce miałby pełnić funkcję regionalnego centrum obliczeniowego dla Europy Środkowo-Wschodniej. Gotowość zakupu mocy z takiej infrastruktury zadeklarowały już Litwa, Węgry, Chorwacja i Słowacja. Z zasobów mogłyby korzystać firmy, startupy, instytucje naukowe i badawcze oraz administracja publiczna.

Liczby, które warto zapamiętać:

• ponad 10 mld zł — szacowana wartość całego projektu,
• ponad 400 mln zł (około 135 mln euro) — wkład zagwarantowany uchwałą Rady Ministrów, przeznaczony na wykup mocy obliczeniowych z gotowej gigafabryki,
• 12 listopada 2026 — termin składania ofert przez konsorcja w europejskim przetargu,
• przełom 2026 i 2027 roku — spodziewane rozstrzygnięcie przetargu i decyzje Komisji o lokalizacjach.

Osiemnaście miesięcy, czyli sedno problemu

Zwycięskie konsorcjum musi zacząć dostarczać moce obliczeniowe najpóźniej 18 miesięcy po podpisaniu umowy, planowanym na początek 2027 roku. Uruchomienie przypadałoby zatem na 2028 rok.

Jak zauważa „Gazeta Wyborcza”, w polskich realiach samo skompletowanie pozwoleń — na zakup działki, budowę hal, przyłącze energetyczne i systemy chłodzenia — potrafi trwać dłużej niż półtora roku. Do tego dochodzi około dwunastu miesięcy na instalację i testy sprzętu. Arytmetyka nie zostawia marginesu, i to jest realny powód, dla którego firmy zwlekają ze zgłoszeniami.

Specustawa miałaby radykalnie uprościć lub wręcz wyeliminować część procedur administracyjnych. Standerski planuje w najbliższym czasie spotkania z czołowymi przedstawicielami polskiego rynku technologicznego, by w oparciu o tę gwarancję przekonać ich do zbudowania konsorcjum.

Kto się przygląda

Z nieoficjalnych informacji wynika, że europejski program gigafabryk obserwują uważnie Allegro, Orange Polska oraz Beyond.pl — spółka dysponująca już komercyjnymi centrami danych przystosowanymi do obciążeń AI. Oficjalnie firmy mówią najczęściej, że analizują warunki.

Tło: Polska startuje w formule, której się sprzeciwiała

Warto pamiętać, jak powstał obecny kształt konkursu. Pierwotnie Komisja Europejska zakładała model, w którym państwa członkowskie zgłaszałyby projekty wspólnie z konsorcjami firm, uczelni i instytucji badawczych — co dawałoby rządom realny wpływ na lokalizację i cele strategiczne inwestycji.

Pod koniec 2025 roku Komisja zmieniła koncepcję na europejski przetarg skierowany głównie do firm. Wywołało to sprzeciw Polski, Francji, Niemiec, Czech, Litwy, Hiszpanii i Szwecji, które zawiązały koalicję na rzecz powrotu do pierwotnego modelu, argumentując, że przy inwestycji o znaczeniu strategicznym rządy powinny mieć wpływ na jej kształt i finansowanie.

Polska formalnie dołączyła do inicjatywy na początku lipca 2026, gdy Standerski podpisał Joint Procurement Agreement. Wcześniej, wspólnie z partnerami, złożyła w Komisji deklarację zainteresowania utworzeniem gigafabryki dla regionu bałtyckiego z główną lokalizacją w Polsce — zgłoszenie zostało przyjęte w lipcu.

Źródła: Polska Agencja Prasowa (wywiad z Dariuszem Standerskim), Money.pl, Polskie Radio 24, Cyberdefence24