JWST uchwycił Mgławicę Lwa w niespotykanej dotąd szczegółowości

NASA opublikowała 10 sierpnia 2026 nowe zdjęcia mgławicy planetarnej NGC 2392, wykonane Kosmicznym Teleskopem Jamesa Webba. Obserwacje przeprowadzono jednocześnie instrumentami NIRCam (bliska podczerwień) i MIRI (średnia podczerwień), co pozwoliło przejrzeć się strukturze obiektu dokładniej niż kiedykolwiek wcześniej.

Eskimos, klaun czy lew?

Ten obiekt ma niezwykłą historię nazewniczą. Odkrył go William Herschel 17 stycznia 1787 roku, a przez ponad dwa stulecia funkcjonował jako Mgławica Eskimoska — bo w małych teleskopach przypomina twarz otoczoną futrzanym kapturem. Używano też nazwy Mgławica Twarz Klauna.

Wszystko zmieniło zdjęcie Hubble’a z 2000 roku. W świetle widzialnym okazało się, że obiekt bardziej niż eskimosa przypomina lwa: biały karzeł w centrum tworzy „nos”, świecący pęcherz zjonizowanego gazu — „pysk”, a oświetlona powłoka pyłu rozciąga się jak „grzywa”. Stąd nazwa Mgławica Lwa, której NASA używa dziś w oficjalnych komunikatach.

Co pokazał Webb

W centrum znajduje się biały karzeł — skurczone jądro umierającej gwiazdy o masie zbliżonej do słonecznej, która odrzuciła zewnętrzne warstwy. To jego promieniowanie rzeźbi otaczający gaz i pył.

Podczerwone spojrzenie Webba uwydatnia szczegóły niedostępne w świetle widzialnym: kompaktowe skupiska pyłu, mgiełkę zjonizowanego gazu i rozszerzające się powłoki plazmy. Szczególnie ciekawe są pyłowe zgrubienia o kształcie komet — część z nich okazała się wystarczająco gęsta, by przetrwać niszczące promieniowanie gwiazdy centralnej i osłonić materię znajdującą się za nimi. Sama NGC 2392 należy do mgławic bipolarnych o podwójnej powłoce.

Jak daleko? Zależy, kogo zapytać

Tu warto uczciwie zaznaczyć rozbieżność, bo różne źródła podają wyraźnie różne wartości. Część relacji mówi o około 4200 latach świetlnych, inne o 6000, a wartość katalogowa to około 6520 ±560 lat świetlnych. Wyznaczanie odległości do mgławic planetarnych jest notorycznie trudne i takie rozjazdy są w tej dziedzinie normą — warto o tym pamiętać, gdy w różnych artykułach zobaczysz sprzeczne liczby.

Pewne jest natomiast położenie: gwiazdozbiór Bliźniąt, w pobliżu gwiazdy delta Geminorum.

Mgławica na półmetku życia

Na koniec ładna symetria. NGC 2392 liczy sobie około 10 000 lat, a astronomowie szacują, że jej gaz i pył rozproszą się w przestrzeni za kolejne 10 000 lat. Widzimy ją więc mniej więcej w połowie istnienia — w astronomicznej skali to moment tak krótki, że trafienie na niego jest sporym szczęściem.

Za obróbkę opublikowanego zdjęcia odpowiada Alyssa Pagan ze Space Telescope Science Institute.

Źródła: NASA Science, Sci.News, HotHardware, Digital Camera World