Webb prześwietlił 19 galaktyk spiralnych. Co pokazał program PHANGS

29 stycznia 2024 roku zespół PHANGS (Physics at High Angular resolution in Nearby GalaxieS) opublikował zdjęcia 19 bliskich galaktyk spiralnych wykonane Kosmicznym Teleskopem Jamesa Webba w bliskiej i średniej podczerwieni. W programie bierze udział ponad 150 astronomów z całego świata, a obserwacje Webba prowadzi Janice Lee ze Space Telescope Science Institute.

Podczerwień pozwala przeniknąć obłoki pyłu, które w świetle widzialnym zasłaniają wnętrza galaktyk. Kamera NIRCam zarejestrowała miliony gwiazd, a instrument MIRI świecący pył oraz gwiazdy jeszcze nieuformowane, wciąż zamknięte w gazie i pyle, z którego powstają.

Bąble, powłoki i dziury po supernowych

Zdjęcia po raz pierwszy pokazały w takiej skali wielkie sferyczne powłoki w gazie i pyle. Zdaniem Adama Leroya z Ohio State University te puste obszary mogły zostać wydrążone przez jedną lub kilka gwiazd, które eksplodowały. Struktury układają się w regularne wzory, a odstępy między nimi mówią astronomom, jak galaktyka rozprowadza gaz i pył.

Pierwsze wyniki programu ogłoszono rok wcześniej, w lutym 2023 roku, gdy Webb miał za sobą obserwacje pięciu z dziewiętnastu celów: M74, NGC 7496, IC 5332, NGC 1365 i NGC 1433. „Widzimy bezpośrednio, jak energia młodych gwiazd wpływa na otaczający je gaz” – komentował wtedy Erik Rosolowsky z University of Alberta.

Dane trafiły do wszystkich

Razem ze zdjęciami zespół udostępnił katalog około 100 tysięcy gromad gwiazd — największy w tamtym czasie. Dane są publiczne, bo, jak przyznawał Rosolowsky, materiału jest więcej, niż jeden zespół zdoła przeanalizować. PHANGS łączy obserwacje Webba z danymi Hubble’a, spektrografu MUSE z Bardzo Dużego Teleskopu oraz sieci ALMA.

Źródła: NASA Science (komunikaty z lutego 2023 i stycznia 2024), Max Planck Institute for Astronomy, Sci.News