3I/ATLAS — co wiemy o trzecim międzygwiezdnym gościu w Układzie Słonecznym

3I/ATLAS to trzeci znany obiekt, który przywędrował do nas spoza Układu Słonecznego. Odkryty 1 lipca 2025 roku, przez kilkanaście miesięcy był jednym z najintensywniej obserwowanych ciał niebieskich — i przy okazji bohaterem wiralowej teorii o statku obcych. Dziś jest już za orbitą Jowisza i oddala się bezpowrotnie. Oto co udało się ustalić.

Skąd się wziął

Kometę wypatrzył teleskop przeglądowy ATLAS w Rio Hurtado w Chile. Trajektoria od razu zdradziła, że obiekt nie krąży wokół Słońca — po prostu przez nasz układ przelatuje, rozpędzony do około 210 tysięcy kilometrów na godzinę.

To dopiero trzeci taki przypadek w historii obserwacji, po 1I/ʻOumuamua z 2017 roku i 2I/Borisov z 2019. Sama kometa ma ponad kilometr średnicy i zbudowana jest z pyłu oraz lodów pochodzących z zupełnie innego systemu planetarnego.

Trasa przez Układ Słoneczny

Kluczowe daty wyglądają tak:

• 1 lipca 2025 — odkrycie przez ATLAS
• 3 października 2025 — przelot obok Marsa, uchwycony m.in. przez kamerę HiRISE na pokładzie Mars Reconnaissance Orbiter z odległości 30 mln km
• 29 października 2025 — peryhelium, czyli najbliższe zbliżenie do Słońca, w odległości około 1,5 j.a.
• listopad 2025 — obserwacje z pokładu europejskiej sondy JUICE, lecącej wtedy w stronę Jowisza
• 19 grudnia 2025 — najbliższe zbliżenie do Ziemi, około 274 mln km. Nigdy nie stanowiła zagrożenia
• marzec–kwiecień 2026 — przejście za orbitę Jowisza, w drodze na zewnątrz

Czego się dowiedzieliśmy

Najciekawsze jest to, że skład chemiczny 3I/ATLAS odbiega od komet powstałych w naszym sąsiedztwie. Nietypowy stosunek dwutlenku węgla do wody wskazuje na budowę inną, niż znamy z rodzimych obiektów.

Obserwacje w podczerwieni prowadzone przez teleskop SPHEREx w grudniu 2025 wykazały obecność cząsteczek organicznych, wody, pyłu i dwutlenku węgla w komie — czyli w otoczce gazowo-pyłowej wokół jądra. Później, już podczas wyjścia komety z Układu Słonecznego, pojawiło się kolejne wykrycie: metan.

Część badaczy sugeruje, że obiekt może być znacznie starszy od Układu Słonecznego — szacunki mówią nawet o siedmiu miliardach lat. Jeśli to prawda, patrzyliśmy na materię starszą niż Słońce.

A ta teoria o statku obcych?

Pojawiła się latem 2025 i rozeszła się szeroko, ale obserwacje z całej floty instrumentów — Hubble’a, Webba, SPHEREx, Gemini North, TESS — pokazują za każdym razem to samo: kometę z wyraźną komą i warkoczem. Nic, co wskazywałoby na sztuczne pochodzenie.

Gdzie jest teraz

Stan na lipiec 2026: kometa jest już poza orbitą Jowisza i nie wróci. Ostatnie obserwacje z Ziemi były możliwe do wiosny 2026, a TESS przyglądał się jej jeszcze w styczniu, badając aktywność i rotację.

Zebrane dane będą analizowane latami. Każdy obiekt międzygwiezdny to próbka materii z innego systemu planetarnego, dostarczona nam za darmo — a takich okazji mieliśmy dotąd trzy.

Źródła:

NASA Science, phys.org, EarthSky